امتیاز مثبت
۰
بررسی نظرات کارشناسان در خصوص استفاده از کالابرگ الکترونیکی برای تامین مایحتاج اساسی
یارانه های ارزی به مردم می رسد
سه شنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۳۳
کد مطلب: 342583
 
مصوبه مجلس در خصوص الزام دولت برای استفاده از کالابرگ الکترونیکی برای تامین مایحتاج اساسی مردم در روزهای گذشته واکنش های زیادی داشته است و هرچند به باور عموم استفاده از کوپن تداعی کننده دوران شرایط جنگی است، اما کارشناسان نظر دیگری دارند. طبق این مصوبه مجلس، دولت ملزم به استفاده از کالابرگ الکترونیکی برای تأمین کالاهای اساسی مورد نیاز مردم با نرخ ارز ترجیحی یا پرداخت نقدی شده است. کالابرگ‌هایی که این بار قرار است به صورت کارت‌های الکترونیکی و احتمالاً در وجه اقلامی مانند گوشت و مرغ صادر شود. کارشناسان استفاده از کالابرگ الکترونیکی در شرایط فعلی را بهترین گزینه برای رفع نیازهای اساسی شهروندان عنوان می کنند؛ چرا که به گفته آنها در راهکارهای دیگر اتلاف منابع زیادی صورت گرفته است. در سال جاری با وجود اختصاص ارز دولتی قیمت کالاهای اساسی افزایش چندبرابری داشته است و در واقع در این شرایط شاهد هدررفت ارز دولتی بوده ایم. کارشناسان امیدوارند در صورت اجرای صحیح استفاده از کالابرگ الکترونیکی، یارانه های ارزی این بار به دست مردم برسد.
یارانه های ارزی به مردم می رسد
 
پیش از تصمیم اخیر مجلس مبنی بر استفاده از کالابرگ الکترونیکی، دولت تصمیم داشت ۱۴ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای واردات کالاهای اساسی در سال آینده تخصیص دهد و این در حالی بود که هدف اصلی اجرای این سیاست در سال جاری یعنی افزایش نیافتن قیمت این کالاها محقق نشده بود. از طرف دیگر، اجرای سیاست تخصیص ارز ترجیحی به کالاهای اساسی، پیامدهای منفی متعدد و مهمی مانند زمینه سازی برای ایجاد رانت و فساد، تضعیف تولید داخلی و عدم انتفاع گروه‌های هدف به صورت بهینه داشته است. بر همین اساس، اجماع گسترده ای بین نمایندگان مجلس، مراکز پژوهشی و کارشناسان وجود داشت که سیاست تخصیص ارز ترجیحی در سال ۹۸ نباید تداوم پیدا کند و دولت باید درآمد حاصل از حذف آن، به صورت مستقیم به مردم اختصاص دهد.


با این وجود، دولت اعتقاد داشت که هرچند اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به کالاهای اساسی نتوانسته موجب جلوگیری از افزایش قیمت این کالاها در بازار شود ولی اجرای این سیاست، موجب شده است که تا حدودی تورم این کالاها کنترل شود. عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی در برنامه گفتگوی ویژه خبری ۱۰ اسفندماه درباره قیمت بالای کالاهای اساسی علی رغم اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به این کالاها گفت: «از اول سال، اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی آغاز شد. هنگامی که سیاست های ارزی جدید را در مردادماه اعلام کردیم، احساس کردیم برای کالاهای اساسی که با ارز ۴۲۰۰ تومانی در اختیار مردم قرار می گیرد، اگر این را به هم بزنیم، ممکن است شوکی در جامعه ایجاد کند. آمار بانک مرکزی نشان می دهد تا آبان این سیاست درست عمل کرد. در واقع، مرداد، شهریور، مهر و آبان، این سیاست درست عمل کرد و تورم کالاهای اساسی با ارز ۴۲۰۰ تومانی خیلی کمتر از تورم سایر کالاها بود و اختلاف زیادی یعنی حدود ۲۰ واحد درصد با آنها داشت. از آذر به بعد، رشد تورم کالاهای اساسی افزایش یافت چون نظام توزیع مشکل داشت و ضعیف توزیع داشتیم.»

 
  سناریوی منطقی تضمین قدرت خرید مردم

اما مجلس با پیشنهاد اولیه کمیسیون تلفیق که همان راهکار پیشنهادی دولت بود یعنی تداوم سازوکار فعلی با اختصاص ۱۴ میلیارد دلار ارز ترجیحی به کالاهای اساسی بود مخالفت و دولت را ملزم به استفاده از کالابرگ الکترونیکی برای توزیع کالاهای اساسی بین مردم کرده است. هرچند برخی کارشناسان و رسانه ها، واکنش منفی به این تصمیم مجلس و بازگشت کوپن به سیستم اقتصادی کشور نشان دادند اما کارشناسان معتقدند مجلس تصمیم نسبتا قابل قبولی در شرایط فعلی کشور اتخاذ کرده است. مجید شاکری، کارشناس مسائل اقتصادی در این خصوص گفت: «تصور آن که تضمین حداقلی از سبد غذایی برای اقشار نیازمند صرفا مختص شرایط جنگی است به وضوح غلط است و این شیوه توزیع کالاهای اساسی در بسیاری از کشورها بدون اینکه درگیر شرایط جنگی باشند اجرا شده است.» بهنام ملکی،  اقتصاددان نیز با بیان اینکه افزایش رقم یارانه‌های نقدی در شرایط فعلی تبعات تورمی دارد، گفت: «در این شرایط بهترین گزینه در نظر گرفتن کوپن‌های الکترونیکی برای مردم است تا از این طریق نیازهای حداقلی شهروندان برطرف شود.»


وی با اشاره به پرداخت ۱۴ میلیارد دلار ارز یارانه‌ای توسط دولت برای واردات کالاهای اساسی ادامه داد: «از این رقم کلان نیز که دولت برای واردات کالاهای اساسی تخصیص داد نسبت بسیار کمتری به دست مردم رسید. اگر آمارهای رسمی را ملاک قرار دهیم تورم کالاهای اساسی در حال حاضر حدود ۵۰ درصد است که این عدد با نرخ دلار یارانه‌ای ۴۲۰۰ تومانی که دولت برای واردات کالاهای اساسی تخصیص داده است هم‌خوانی ندارد. این یعنی اینکه یارانه‌های دولت به طور کامل به مردم نرسیده است.»

این اقتصاددان تاکید کرد: «کوپن یا کالابرگ الکترونیکی در شرایط فعلی یکی از بهترین گزینه‌های است که از آن طریق می‌توان نسبت به تأمین نیازهای اساسی مردم اقدام کرد تا بتوان در شرایط سقوط آزاد قدرت خرید مردم آنها را در چرخه مصرف نگاه داشت.»

 
   آمادگی برای اجرای مصوبه مجلس 

رییس کل بانک مرکزی در برنامه گفتگوی ویژه خبری شنبه شب با اشاره به مصوبه مجلس درباره تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی به کالاهای اساسی و توزیع آن با کارت الکترونیک به مصوبه مجلس اشاره کرد و  گفت: « در این زمینه دو پیشنهاد وجود داشت و عده ای می گفتند شما آزاد کنید و بعد یارانه بدهید ولی این لایحه ای که مجلس تصویب کرده است، این نیست. مجلس مصوب کرده است که کالاهای اساسی را با ارز ۴۲۰۰ تومانی وارد کنید و بعد به صورت سهمیه ای بدهید. امکانات این قضیه فراهم است و به من اطلاع دادند که سیستمی در بانک مرکزی توانستند نهایی کنند و هر سرپرست خانوار با هر کارت بانکی که دارد و فرقی نمی کند که برای کدام بانک باشد چون به شماره ملی اش  
می دهیم، راحت می تواند برود و هر سهمیه کالایی را در هر سقفی که مسئولین توزیع تامین کرده اند، با همان نرخ بخرد یعنی پولی که از حسابش برداشته می شود با همان نرخ است. ما این سیستم را برای گوشت آماده کردیم که این اتفاق بیفتد و حتما از این به بعد انجام خواهد شد. درباره بقیه کالاها هم می توانند این کار انجام دهند.»

با توجه به اظهارات رییس کل بانک مرکزی انتظار می رود به زودی شاهد توزیع برخی کالاهای اساسی با کالابرگ الکترونیکی در بین مردم باشیم. کارشناسان ضمن هشدار نسبت به از چرخه مصرف خارج شدن برخی از طبقات ضعیف در جامعه  به محدود بودن منابع ارزی دولت اشاره می کنند و تاکید دارند که دولت باید سعی کند تا از طریق کوپن هزینه‌هایش را به مصرف کنندگان و نیازمندان معطوف کند.