امتیاز مثبت
۰
گزارش «آتلانتیک» از روند پرونده خاشقجی؛
اردوغان چه امتیازی می‌خواهد تا دست از سر بن سلمان بردارد؟
سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۲۴
کد مطلب: 339861
 
روز سه شنبه مقامات سعودی اعلام کردند یازده نفر را به اتهام دست داشتن در قتل خاشقجی بازداشت کرده اند که پنج نفراز آن‌ها ‏مشارکت مستقیم در قتل داشته اند. پاسخ ترکیه: این کافی نیست. قتل جمال خاشقجی باعث شده دولت ترکیه به رهبری رجب طیب ‏اردوغان که از آن ناراضی است، نقش یک مدافع حقوق بشر و آزادی مطبوعات را ایفا کند؛ بنابراین ترکیه توقع دارد از این پرونده ‏چه چیزی به دست بیاورد؟ دو هدف اصلی وجود دارد: تخریب موقعیت ولیعهد عربستان محمد بن سلمان و پایان دادن به محاصره ‏اقتصادی قطر. ‏
به گزارش انتخاب، در ادامه این تحلیل آمده است: از لحظه ناپدید شدن خاشقجی در ماه گذشته، اردوغان راهبردی ماهرانه را در پیش گرفته است: تلاش برای توجه اتهام به ولیعهد ‏عربستان، حفظ احترام به شخص پادشاه سلمان و تجدید روابط با ترامپ به واسطه آزاد ساختن کشیش آمریکایی. بیانیه‌ای که ‏دادستان کل عربستان منتشر کرد می‌تواند از فشار اردوغان بر ولیعهد بکاهد. طبق نسخه‌ای از گزارش وقایع که سعودی‌ها منتشر ‏کرده اند، یک تیم پانزده نفره با ماموریت بازگرداندن خاشقجی به ریاض به کنسولگری این کشور در استانبول اعزام شدند. اما به ‏گفته دادستان سعودی، مقاومت خاشقجی موجب مرگ و قطعه قطعه شدن جسدش شد. او مدعی شد مقامات ارشد سعودی چنین ‏دستوری صادر نکرده بودند. این داستان تفاوت اساسی با ادعا‌های پیشین حکومت عربستان دارد که قتل را کاملا تصادفی دانسته ‏بود. همچنین با داستان دولت ترکیه که این قتل را از پیش برنامه ریزی شده نشان می‌دهد، اصلا همخوانی ندارد. ‏

 
وزیر امورخارجه ترکیه چاووش اوغلو، سه شنبه پس از انتشار بیانیه دادستانی عربستان گفت: "ما این اقدام را گامی مثبت می‌دانیم ‏اما ناکافی". این موضع موجب غافلگیری نیست، اما دوگانگی ترکیه در برخورد با آزادی مطبوعات و حقوق بشر را نشان می‌دهد. ‏این هفته دادگاهی در ترکیه اتهام نشر افکار تروریستی توسط آیلا آلبایراک، گزارشگر سابق وال استریت ژورنال را رد کرد. ‏تاکنون ده‌ها روزنامه نگار توسط دولت ترکیه بازداشت شده اند. ‏

 
دولت ترکیه تحت ریاست اردوغان به سرکوب مخالفان و نقض آزادی مطبوعات روی آورده است. اما در قضیه خاشقجی دولت ‏ترکیه به نماینده عدالتخواهی تبدیل شده که پیشتر غرب در چنین مواردی ایفاگر این نقش می‌شد، اما اکنون در کنار ولیعهد سعودی ‏قرار گرفته است. در فاصله کوتاهی پس از صدور بیانیه دادستانی عربستان، آمریکا تحریم‌هایی علیه ۱۷ تبعه سعودی مرتبط با ‏این قتل وضع کرد. سخنگوی وزارت امورخارجه فرانسه این اقدام عربستان را "گامی در مسیر درست دانست". به نظر می‌رسد ‏متعاقب صدور بیانیه دادستانی در سه شنبه، تلاش اردوغان برای فشار بر ولیعهد با شکست مواجه شده است. سونر کاگاپتای، ‏کارشناس ترکیه در موسسه سیاست جدید شرق در واشنگتن می‌گوید: "معتقدم اردوغان در هدف تخریب موقعیت بن سلمان زیاده ‏روی کرده است". ‏.

 
اما رییس جمهوری ترکیه هنوز کارت‌های دیگری برای بازی در اختیار دارد؛ متحدان غربی عربستان سعودی علاقه زیادی به ‏پایان دادن به قضیه قتل خاشقجی و رفع اتهام از ولیعهد دارند، به این منظور حاضر خواهند بود مشوق‌هایی برای ترکیه درنظر ‏بگیرند تا انگشت اتهام را از ولیعهد دور کند. (ترکیه پیش‌تر خواهان رسیدگی بین المللی به این پرونده شده بود). ‏

 
همچنین آنکارا می‌تواند امتیازات بزرگی از کشور‌های عرب بگیرد. اردوغان که تلاش دارد خود را رهبر جهان اسلام نشان دهد، ‏هدف دیگری را نیز تعقیب می‌کند: اتحاد جهان اسلام. کاتاپگای که نویسنده کتاب "سلطان جدید:اردوغان و بحران ترکیه مدرن" ‏نیز هست در این باره می‌گوید: "اگر اردوغان به این خواسته اش برسد، دست از سر ولیعهد خواهد برداشت". ‏

 
یکی از مسیر‌های رسیدن به چنین اتحادی، پایان دادن به محاصره قطر از طرف سعودی هاست. ترکیه و ایران در طول یک سال ‏گذشته پس از تحریم‌هایی که عربستان و متحدان عربش عمدتا به خاطر حمایت از برخی گروه‌های اسلامگرا علیه قطر وضع ‏کردند، از قطر حمایت کرده اند. بسیاری از این گروه‌های اسلامگرا به حزب اخوان المسلمین متصل هستند که اکثر حکومت‌های ‏عربی آن را تروریست می‌دانند، اما اردوغان با نگاهی که به اسلام سیاسی دارد، از آن حمایت می‌کند. قطر که یکی از حامیان ‏مالی ترکیه تلقی می‌شود از این گروه‌های اسلامگرا به خاطر واقعیت‌های سیاسی در منطقه حمایت می‌کند. ‏

 
موضع گیری وزیر امور خارجه ترکیه چاووش اوغلو که رویکرد دادستانی عربستان را "مثبت، اما ناکافی" دانسته است، راه سازش ‏با عربستان را باز می‌گذارد. راهی که به محاصره قطر خاتمه می‌دهد و کشور‌های عرب را متقاعد می‌کند که ترکیه به حمایت ‏خود از گروه‌هایی مانند اخوان المسلمین ادامه خواهد داد. چنین توافقی به تقویت جایگاه اردوغان در منطقه منجر می‌شود. برای ‏کشوری که با بحران اقتصادی درگیر است و تا همین اواخر تحت فشار متحدان اصلی خود بود، این دستاورد کمی نیست. ‏