۱
 
امتیاز مثبت
۰
بررسی وضعیت کشاورزی در گفت و گو با کلانتری؛
کشاورزی با پول دادن بدون برنامه رونق نمی‌گیرد
پنجشنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۱ ساعت ۰۸:۰۰
کد مطلب: 111683
 
با سرمایه گذاری و پول پخش کردن بدون برنامه، کشاورزی کشور رونق نمی گیرد، ضمن اینکه کشور نمی تواند بیش از حد وابسته به مواد غذایی تولیدی خارج از کشور باشد. در همین حال، اگر به ۸۵ درصد خودکفایی برسیم ، امنیت غذایی ایران تهدید نخواهد شد اما در حال حاضر ضریب خودکفایی در بخش کشاورزی زیر ۶۰ درصد است. در مجموع باید گفت کشاورزی در ایران به یک مریضی سختی گرفتار شده است.
کشاورزی با پول دادن بدون برنامه رونق نمی‌گیرد
 
اقتصادایران آنلاین- لیلا مرگن : عیسی کلانتری، دبیر کل خانه کشاورز که سابقه ای طولانی در مدیریت بخش کشاورزی دارد، نسبت به افزایش قیمت موادغذایی در جهان و کاهش ضریب خودکفایی محصولات کشاورزی کشور هشدار می دهد. 

وی که ۱۲ سال سکاندار بخش کشاورزی ایران بود، تاکید می کند، به دلیل توقف روند رو به رشد تولید محصولات غذایی، فرسودگی منابع تولید و تغییر ساختار تغذیه ای در جهان، حتی اگر پول کافی در اختیار داشته باشیم، قادر به خرید محصولات کشاورزی نخواهیم بود. 

این صاحبنظر بخش کشاورزی کشورهایی نظیر هند و چین را به اژدهایی تشبیه می کند که تمامی منابع غذایی موجود در جهان را می بلعند. در نتیجه به متولیان بخش کشاورزی توصیه می کند، برای جلوگیری از ایجاد سوء تغذیه در کشور، برنامه ریزی مناسبی به منظور دستیابی به ضریب خودکفایی مطمئن برای تامین نیازهای کشور، داشته باشند. در زیر مشروح گفتگو با جدی ترین منتقد بخش کشاورزی در دولت های نهم و دهم را می خوانیم. 

وضعیت تولید در دنیا و ایران چگونه است؟ 

امنیت غذایی در دنیا روز به روز کمتر می شود. بر خلاف تصورات اواخر قرن بیستم که جهان را با مازاد غذا ترسیم می کردند، امروز با توقف رشد تولید در دنیا مواجه هستیم. با توجه افزایش شدید مصرف، ذخیره های جهانی، سال به سال کمتر می شود. در مقابل قیمت های مواد غذایی روند رو به رشدی را طی می کنند. 

ایران در آینده نمی تواند روی بازارهای جهانی حساب باز کند. در حال حاضر بخش اعظم غذای مورد نیاز کشور از طریق واردات تامین می شود. بنابراین انجام سرمایه گذاری در داخل کشور به منظور ساماندهی بخش کشاورزی، اجتناب ناپذیر است. 

متاسفانه امروز بیش از ۴۰ درصد نیازهای غذایی ایران از خارج تامین می شود، باید تلاش کرد که این رقم به حداقل میزان ممکن کاهش یابد. در غیر این صورت به شدت به دلیل وابستگی به خارج در معرض تهدید قرار داریم زیرا مواد غذایی در جهان هم نایاب تر و هم گران تر می شوند. 

در حال حاضر بهای هر تن گندم و ذرت حدود ۴۰۰ دلار، روغن نباتی حدود ۱۵۰۰ دلار و گوشت قرمز پنج هزار دلار است. کشور نمی تواند بیش از حد وابسته به مواد غذایی تولیدی خارج از کشور باشد. 

در شرایط کنونی خودکفایی مواد غذایی در کشور زیر ۶۰ درصد است. بیش از ۴۰ درصد به خارج وابسته هستیم. سالانه حدود ۱۰ میلیارد دلار مواد غذایی به ایران وارد می شود. این میزان وابستگی هم امنیت غذایی کشور را تهدید می کند و هم سوء تغذیه را گسترش می دهد. 

تمامی این مسایل به دلیل مناسب نبودن زیر ساخت ها در بخش کشاورزی است. نبود سرمایه گذاری
منابع تولید و منابع طبیعی نیز نیاز به حفاظت دارند و بهره برداری بیش از حد از آنها، فرسودگی منابع را به همراه خواهد داشت
در بخش، این مسئله را رقم زده است. ضریب خودکفایی کشاورزی که در انتهای دولت خاتمی حدود ۸۳ تا ۸۵ درصد بود به دلیل نواقص موجود در سال های اخیر به ۶۰ درصد رسیده است. 

امروز، منابع تولید فرسوده می شود و آبها در حال شور شدن هستند. عمق آبهای زیر زمینی روز به روز بیشتر، خاک ها شورتر و فرسایش خاک بیشتر می شود. 

در چنین شرایطی منابع طبیعی را نیز از دست می دهیم. عدم سرمایه گذاری سبب می شود پتانسیل تولید کشور روز به روز محدودتر شود. این مسئله یک تهدید خیلی جدی است. با سرمایه گذاری و پول پخش کردن بدون برنامه، کشاورزی کشور رونق نمی یابد. قیمت های تمام شده تولید در ایران به شدت بالا است. قمیت های جهانی هم رو به افزایش است. 

در راستای حذف سوء تغذیه در جامعه، تا چه حد می توان به خارج وابسته بود؟ 

سوء تغذیه امروز ایران ناشی از فقر آحاد جامعه است و ارتباطی به عدم تامین مواد غذایی ندارد. بیش از ۱۰ میلیون دلار مواد غذایی وارد ایران می شود. در واقع بخش عمده نیاز غذایی کشور از خارج وارد می شود. پس دولت نیازها را تامین می کند. رفع سوء تغذیه می تواند از طریق تولید داخلی و واردات مواد غذایی انجام شود اما شیوع سوء تغذیه در ایران به دلیل فقر قشرهای پایین است که قدرت خرید ندارند، چون افراد قدرت خرید ندارند، حتی اگر تمام فروشگاه ها پر از مواد غذایی باشند، مردم نمی توانند خرید کنند، در نتیجه ضایعات بالا می رود. 

تولید و خودکفایی داخلی باید به چه میزان باشد تا امنیت غذایی کشور تضمین شود؟ 

اگر به ۸۵ درصد خودکفایی برسیم ، امنیت غذایی ایران تهدید نخواهد شد اما در حال حاضر ضریب خودکفایی در بخش کشاورزی زیر ۶۰ درصد است. این فاصله تا حد ایده آل خیلی زیاد است. 

متاسفانه فاصله گرفتن از وضعیت مطلوب هر سال بیشتر می شود، زیرا سرمایه گذاری مناسبی در بخش کشاورزی انجام نمی شود. منابع تولید هم فرسوده می شوند و هم قدرت بازدهی پایین می آید. بدیهی است خاکی که شور نباشد در مقایسه با یک خاک شور بیشتر تولید می کند. 

یا آبی که شور نیست در مقایسه با آبهای شور، راندمان بهتری دارد. مقدار مواد آلی خاک و عمق آن در تولید تاثیرگذار است. پوشش گیاهی جذب آب را بهبود می بخشد و همه این عوامل بر تولید تاثیرگذارند. اما همه این منابع در کشور رو به بدتر شدن می روند. یعنی اینکه روند فعلی در نهایت کمبود تولید را به همراه خواهد داشت. 

بدتر شدن وضعیت تولید به دلیل عدم مدیریت است یا شرایط کلی جهان به این سمت و سو در حال حرکت است؟ 

مدیریت نادرست در شرایط کنونی تاثیر گذار است اما عدم سرمایه گذاری تاثیر زیادی در کاهش تولید داشته است. فشار تولید برعرصه ها بسیار زیاده بوده است. 

این در شرایطی است که منابع تولید و منابع طبیعی نیز نیاز به حفاظت دارند و بهره برداری بیش از حد از آنها، فرسودگی منابع را به همراه خواهد داشت. به عنوان مثال سال زراعی گذشته یعنی ۹۱-۹۰ با اینکه پراکنش بارش ها بد نبود، به دلیل فرسودگی منابع عملکردها وضعیت مطلوبی نداشت. 

در دهه گذشته دنیا چه میزان در بخش کشاورزی سرمایه گذاری کرده و این روند در ایران چگونه بوده است؟ 

مقدار آن را نمی دانم، اما
باید سالیانه حداقل ۲۰ هزار میلیارد تومان در بخش کشاورزی طی یک دوره ۱۵-۱۰ ساله سرمایه گذاری انجام شود. بدون سرمایه گذاری هیچ یک از کارهای مورد نیاز در بخش اعم از ترویج و غیره را نمی توان انجام داد
سرمایه گذاری در بخش کشاورزی، علاوه بر ایران، در دنیا نیز رو به کاهش بوده است. در حال حاضر برداشت های بیش از حد آبهای زیر زمینی در چین و هند سبب شده که شمال چین خشک شود. 

منطقه ای که یک سوم گندم و ذرت این کشور از آنجا تامین می شد، به طور کامل خشک شده و تولید نمی کند. بیش از ۲۰۰ هزار چاه هند خشک شده و در نتیجه تولید در این کشور، کاهش یافته است. زمین های برزیل نیز با محدودیت هایی در تولید مواجه شده است.
 
امروز دنیا محدودیت در تولید را پشت سر می گذراد. متاسفانه به آن صورت که فکر می شد، تکنولوژی نتوانست در ۱۵-۱۰ سال گذشته در خدمت کشاورزی باشد. یعنی قدرت تولید و افزایش بهره وری تقریبا در سطح متوسط باقی مانده است. شاید بتوان گفت بهره وری با تکنولوژی های مختلف به نقطه اوج خود در غرب رسیده است. 

در آمریکا و آمریکای جنوبی که انبار غله دنیا به حساب می آیند، تقاضا افزایش یافته و در مقابل قیمت ها نیز روند صعودی طی کرده اند. به رغم تمامی این تحولات متولیان امر در ایران نسبت به مسایل بی توجه بوده و منابع را هدر می دهند. حتی به اندازه استهلاک هم در بخش کشاورزی سرمایه گذاری نمی کنند. 

۸۵ درصد از مواد غذایی را باید در داخل تولید کنیم، آیا پتانسیل این حجم تولید در ایران وجود دارد؟ 

بله، پتانسیل های لازم را داریم. اگر سرمایه گذاری را متناسب با ضریب خودکفایی در بخش کشاورزی انجام دهیم، در شرایط فعلی اقتصادی، امنیت غذایی ایران تهدید نخواهد شد. در مقابل هرچه از ضریب خودکفایی ۸۵ درصد فاصله بگیریم، امنیت غذایی بیشتر تهدید می شود. 

با توجه به وضعیت تولید، به چه میزان سرمایه گذاری در بخش کشاورزی نیاز داریم؟ 

حداقل در بخش کشاورزی باید به اندازه استهلاک سرمایه گذاری شود. 

سالانه چه میزان استهلاک داریم؟ 

در حال حاضر استهلاک نزدیک به ۲۰ هزار میلیارد تومان با قیمت برابری دلار جدید که حدود ۲۵۰۰ تومان است، سرمایه گذاری نیاز داریم. اگر حدود ۱۵۰ میلیارد دلار ارزش سرمایه گذاری بخش کشاورزی را در نظر بگیریم و ۱۵ سال برای استهلاک لحاظ کنیم، باید سالانه ۱۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری در بخش کشاورزی انجام شود. 

با در نظر گرفتن ارز ترکیبی (به قیمت دو هزار تومان) برای حجم سرمایه گذاری حجم کل سرمایه گذاری سالانه حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود. اما در حال حاضر کل سرمایه گذاری واقعی بخش کشاورزی زیر ۵ هزار میلیارد تومان است.
 
باید سالیانه حداقل ۲۰ هزار میلیارد تومان در بخش کشاورزی طی یک دوره ۱۵-۱۰ ساله سرمایه گذاری انجام شود. بدون سرمایه گذاری هیچ یک از کارهای مورد نیاز در بخش اعم از ترویج و غیره را نمی توان انجام داد.
 
متولیان وزارت جهادکشاورزی تصور می کند با افزایش سطح زیر کشت، می توانند تولید را افزایش دهند، آیا این تصور درست است؟ 

متولیان این وزارتخانه اصلا فکر نمی کنند. به هیچ وجه امکان زیر کشت بردن دو میلیون هکتار زمین ظرف یک یا دو سال وجود ندارد. در ۲۰ سال هم نمی شود این میزان زمین را زیر کشت برد. 

با توجه به منابع آبی کشور آیا افزایش سطح زیر کشت زمینه افزایش تولید را فراهم می کند؟ 

افزایش سطح زیر کشت به شرطی باعث افزایش تولید می شود که درست و با روش علمی و تکنولوژی منا سب توسعه انجام شود. افزودن به سطح اراضی زیر کشت نباید فشاری به منابع وارد آورد. متاسفانه در ایران سطح زیر کشت را افزایش می دهند اما سرمایه را توسعه نمی دهند. کشاورزی در ایران به یک مریضی سختی گرفتار شده است. بهبود آن به آدم های دانا و سرمایه گذاری نیاز دارد. 
 
 
 


۱۳۹۱-۱۱-۱۱ ۲۳:۰۳:۵۴
بیشترین ضربه را بخش کشاورزی در زمان وزارت ایشان دیده است (4564)