امتیاز مثبت
۰
چالش‌های تامین سرمایه در استارتاپ‌ها
ناصر غانم زاده/ بنیانگذار گروه استارتاپ های ایران
سه شنبه ۸ دی ۱۳۹۴ ساعت ۲۲:۳۲
کد مطلب: 302816
 
چالش‌های تامین سرمایه در استارتاپ‌ها
 
همشهری اقتصاد- استارتاپ‌ها نوعی از شرکت‌های نوپا هستند که به سرعت رشد می‌کنند، ولی در ابتدای کار با عدم قطعیت بسیار دست‌وپنجه نرم می‌کنند به گونه‌ای که در آغاز حتی در مورد اینکه مشتری‌شان کیست، چه محصولی می‌خواهند تولید کنند و اینکه چگونه پول در می‌آورند سردرگمند.
 
گرچه رشد سریع و نوید بازگشت سرمایه چندصد درصدی از یک‌سو استارتاپ‌ها را برای سرمایه‌گذاری جذاب می‌کند، از دیگر سو این عدم قطعیت و پیچیدگی، سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها را سخت می‌کند و نیاز به شناختی دقیق از ماهیت و چگونگی کارکرد استارتاپ‌ها را الزامی می‌کند از این رو بسیاری از سرمایه‌گذاران معمولی به این حوزه ورود نمی‌کنند و این صنعت سازوکار‌های سرمایه‌گذاری خاص خود را دارد. استارتاپ‌ها در مراحل مختلف از عمر خود از هرکدام از این‌ها استفاده می‌کنند.
 
خودگردانی (Bootstrapping): امروزه کمتر سرمایه‌گذاری روی استارپ‌هایی که درمرحله ایده قراردارند سرمایه‌گذاری می‌کند چرا که کمتر ایده‌ای است که به تنهایی ارزش داشته باشد. بنیانگذاران استارتاپ‌ها باید در این مرحله خود ایده‌شان را اعتبارسنجی کرده و بررسی کنند که آیا این ایده مساله‌ای جدی را که مشتریان برایش اهمیت قائل می‌شوند را حل می‌کند یا اینکه اصلا آن مساله ارزش حل کردن ندارد. بزرگترین چالش بنیانگذاران این است که عاشق ایده خود می‌شوند و همین مانع می‌شود به‌درستی آن ‌را بررسی کنند. البته بعضی از دوره‌های پیش شتاب‌دهی راهنمایی لازم برای رسیدن به این مرحله را برای استارتاپ‌ها فراهم می‌کنند.
 
پس از یافتن مساله‌ای که ارزش حل کردن دارد یا اصطلاحا رسیدن به «همخوانی مساله/راه‌حل» و ساختن نمونه اولیه، استارتاپ‌ها چند گزینه پیش روی خود دارند. گرچه علاوه بر این‌ها حیاتی‌ترین نقش کارآفرینان ساختی تیمی است که مکمل هم هستند و می‌توانند استارتاپ را به پیش برانند.
 
 
فرشتگان سرمایه‌گذار (AngelInvestors): فرشتگان سرمایه‌گذار معمولا خود کارآفرینانی هستند که از فروش و یا به بورس رفتن استارتاپ خود ثروتمند شده‌اند و با توجه به شناخت خیلی خوبی که از حوزه فناوری دارند مایلند سرمایه خود را به این سمت بکشانند. چالش بزرگ کنونی این است که با توجه جوان بودن حوزه کارآفرینی فناوری و استارتاپ‌ها، تعداد خیلی کمی فرشته سرمایه‌گذار وجود دارند و برخی از آنها حتی از صنایع غیر فناور وارد این حوزه شده‌اند. برخی دیگر نیز ترجیح می‌دهند در مراحل بعدتر (مثلابعدازشتاب‌دهنده‌ها) سرمایه‌گذاری کنند.
 
شتاب‌دهنده‌ها (Accelerators): شتاب‌دهنده‌ها معمولا نقش بسیار مهمی در اکوسیستم استارتاپی شهرها دارند. همینطور که از نام‌شان پیداست وظیفه آنها شتاب‌دادن به فرایند موفقیت(یاگاه شکست)استارتاپ است. شتاب‌دهنده‌ها معمولا استارتاپ‌های رسیده به »همخوانی مساله/راه‌حل« را پذیرش کرده و تلاش می‌کنند که آنها را به مهمترین نقطه عمر استارتاپ‌ها یعنی «همخوانی محصول/بازار» برسانند و آن جایی است که بازار به شکل جدی شروع به واکنش خیلی خوب و زیاد به محصول آنها می‌کنند و این همان‌جایی است که رشد زیاد استارتاپ‌ها شروع می‌شود. این نقطه از آن رو حیاتی است که درصد بالایی از استارتاپ‌ها به آن نمی‌رسندکه این البته بخشی جدایی‌ناپذیراز ماهیت کسب‌وکار استارتاپ‌هاست.
 
شتاب‌دهنده‌ها معمولا سرمایه‌ای اندک (اصطلاحا Pre-Seed)، دربرخی موارد فضای کاری و مهم‌ترازهمه آموزش و مربی‌گری را برای استارتاپ‌ها فراهم می‌کنند. خوشبختانه در حال حاضر حداقل۷ شتاب‌دهنده درکشوردرحال فعالیت هستند و روزبه‌روز برتعداد آنها افزوده می‌شود. بزرگ‌ترین چالش شتاب‌دهنده‌ها نبود شبکه‌ مربیان کارآزموده و باتجربه است که یکی ازدلایل آن، جوان بودن اکوسیستم و صنعت است.
 
سرمایه‌گذار ارزش آفرین (VentureCapital): استارتاپ‌ها پس از رسیدن به«همخوانی محصول/بازار» باید روی رشدتمرکزکنند و برای آن به سرمایه بیشتری نیازدارندکه باید ازسوی شرکت‌های سرمایه‌گذاری ارزش‌آفرین تامین شود، بزرگ‌ترین چالش استارتاپ‌ها درایران دراین بخش است چرا که تعداد VC‌ها هنوز بسیارکم است و از این میان هم جز معدودی، بیشترشان هنوزتفکری سنتی دارند و می‌خواهند کنترل هیئت مدیره را به دست گیرند یا اینکه قسمت اعظم سهام را به‌دست بیاورند که البته این کارعلاوه برکُشتن انگیزه کارآفرینان، دردوره های بعد سرمایه‌پذیری برای استارتاپ‌ها مشکل ایجاد می‌کند ودردرازمدت باعث مرگ شرکت می‌شود. صنعت سرمایه‌گذاری ارزش‌آفرین همچون خود اکوسیستم استارتاپی ایران بسیار جوان است ولی امید می‌رود به‌زودی و با ورود بازیگران بیشتر و به‌روز تر به این عرصه، وضعیت به مراتب بهتر شود.
 
در پایان، باز هم یادآور می‌شوم که سرمایه‌گذاری در حوزه استارتاپ‌ها نوپاست و بسیاری ازمسایل آن هنوزجا نیفتاده است.برای نمونه هنوزارزش‌گذاری استارتاپ‌ها حتی با نُرم منطقه فاصله بسیاردارد. یا شرایط (term) قراردادهای سرمایه‌گذاری غیرمنصفانه هستند.
 
نکته بسیار مهم دیگر این است که به علت کم‌بودن تعداد سرمایه‌گذاران ارزش آفرین«جدّی»، این خطر وجوددارد که این‌سرمایه‌گذاران رهبری بازار را به‌گونه‌ای که خود می‌خواهند به‌دست گیرند و این اکوسیستم نوپا را از آن خود کنند.

چالش دیگر نیز ورود سازمان‌های دولتی یا حمایت کورکورانه نهادهای دولتی ست که می‌تواند ضربه مهلکی به بدنه نوزادگونه و ضریف این اکوسیستم وارد نماید.