امتیاز مثبت
۴
دردسرهای جمعیت میلیاردی
خطر کاهش جمعیت در کمین اقتصاد چین
چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۱ ساعت ۰۵:۰۲
کد مطلب: 142103
 
مزیت جمعیتی که چین طی دهه ­های اخیر از آن بهره­مند بوده باعث شده نرخ حقوق­ها پایین و میزان پس انداز بالا باشد. با تعداد فرزند کمتر به ازای هر کارگر، چین از درآمد سرانه بالاتری برخوردار بوده که مقدار زیادی از آن را توانسته پس­انداز و سرمایه­گذاری کند. آنگونه که برخی کارخانجات در حال حاضر با آن مواجه شده­اند، کاهش جمعیت شاغل، موجب کاهش میزان پس­انداز و فشار برای افزایش حقوق­ها شده است.
خطر کاهش جمعیت در کمین اقتصاد چین
 
اقتصاد ایران آنلاین-طیبه خداوردی: مرکز ملی آمار چین در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳ اعلام کرد، سال گذشته از تعداد چینی­هایی که در سن اشتغال قرار داشتند ۳.۴۵ میلیون نفر کاسته شده است. این مسأله در جهانی که رشد جمعیت به کندی صورت می­گیرد، نقطه عطفی محسوب می­شود. طی ۳۵ سال گذشته، بسیج نیروی انسانی چین جهان را دگرگون ساخته است. تا پیش از آن اقتصاد جهانی هیچ­گاه از چنین افزایش فوق­العاده­ای در نیروی انسانی برخوردار نبوده است. هم­اکنون می­توان ادعا کرد نه تنها در چین بلکه در همه جا، دوران فزونی نیروی کار سپری شده است.

اما یک نکته آماری که باید درنظر گرفت این است که در گذشته مرکز ملی آمار تمام افراد بین ۱۵ تا ۶۴ سال را در زمره افراد در سن اشتغال محسوب می­کرد. این محدوده سنی مطابق با کنوانسیون بین­المللی و سالنامه آماری چین درنظر گرفته شده است. اما در پی اعلام سیر نزولی جمعیت از سوی مرکز ملی آمار، تعریف محدودتری برای سن اشتغال ارائه شد: ۱۵ تا ۵۹ سال. این امر، توجه زودهنگامی را به رکود جمعیتی معطوف کرد که به زودی شامل افراد سنین ۱۵ تا ۶۴ ساله و کل جمعیت نیز خواهد شد.

آمارهای جدید، تقاضا برای اصلاح سیاست تک فرزندی در چین را تقویت خواهد کرد. آقای جیانتانگ مدیر مرکز ملی آمار چین ضمن حمایت از اصلاح سیاست تک فرزندی، گفت تحت شرایط در حال تغییر کنونی، چین باید "سیاست علمی مناسبی را در خصوص جمعیت" مورد مطالعه قرار دهد.

 

سیاست تک فرزندی چین آنگونه که درظاهر به نظر می­رسد سخت­گیرانه نیست. اگر تمام استثناهایی را که برای این قانون قائل شده­اند را در نظر بگیریم، به هر زنی اجازه داشتن حدود ۱.۴۷ فرزند داده شده است. چنانچه از این سیاست تا حد زیادی چشم­پوشی شود، آیا منجر به انفجار دوباره جمعیت در چین نمی­شود؟ به گفته آقای کلینت لارنت از شرکت تحقیقاتی گلوبال دموگرافیک: «بهترین راه جلوگیری از یک انفجار جمعیتی دیگر، "رفاه و آموزش" است. بسیاری از زنان چینی حتی اگر به آنان اجازه داده شود مایل به داشتن فرزند دوم نیستند.» و چنانچه تمام محدودیت­ها برداشته شود، به اعتقاد آقای فیلیپ مورگان و همکارانش در دانشگاه دوک، احتمالا نرخ باروری در حدود ۱.۶۲ باقی خواهد ماند.

علی­رغم اطمینانی که داده می­شود، سیاستگذاران چینی در تغییر این سیاست با احتیاط عمل خواهند کرد. و حتی اگر این قانون برداشته شود، برای هر یک از فرزندان دوم حدود ۱۵ سال طول خواهد کشید تا به سن اشتغال برسند. در این حین چه بر سر اقتصاد چین خواهد آمد؟

مزیت جمعیتی که چین طی دهه ­های اخیر از آن بهره­مند بوده باعث شده نرخ حقوق­ها پایین و میزان پس انداز بالا باشد. با تعداد فرزند کمتر به ازای هر کارگر، چین از درآمد سرانه بالاتری برخوردار بوده که مقدار زیادی از آن را توانسته پس­انداز و سرمایه­گذاری کند. آنگونه که برخی کارخانجات در حال حاضر با آن مواجه شده­اند، کاهش جمعیت شاغل، موجب کاهش میزان پس­انداز و فشار برای افزایش حقوق­ها شده است. به اعتقاد آقای لارنت، طی ده سال آینده، بخصوص از تعداد افراد ۱۵ تا ۲۴ ساله به سرعت تا ۳۸ میلیون نفر (۲۱%) کاسته خواهد شد.

افراد خوش بین معتقدند شهرنشینی می­تواند بر مشکل جمعیتی غلبه کند. چراکه ۴۷% جمعیت چین هنوز در مناطق روستایی ساکن هستند و نیروی کار شهری هنوز در مناطق روستایی قابلیت جذب دارد. آقای لویی کویجز از رویال بانک اسکاتلند به این نکته اشاره می­کند که با کاهش اشتغال روستایی تا ۹ میلیون نفر در سال ۲۰۱۲، اشتغال شهری تا ۱۲ میلیون نفر افزایش یافته است.

اینکه چه مقدار از کارگران مازاد در مناطق داخلی روستایی چین باقی می­مانند بحثی جدی است. بعضی از اقتصاددانان معتقدند کشاورزی چین هنوز میلیون­ها نیروی اضافه دارد. سایرین معتقدند چین از سال ۲۰۰۴ شروع به از دست دادن کارگران مازاد خود کرد. این بدین معنی نیست که مردم از روستاها به شهرها مهاجرت نخواهند کرد. بلکه بدین معنی است که برای جذب آنها حقوق­ها باید افزایش یابد چراکه این افراد در روستاهای خود نیز مورد نیازند.

طی بررسی هزاران مهاجر در ۱۵ شهر، مشخص شد آنها بطور متوسط منازل روستایی خود را برای اولین بار حدود ۹ سال پیش ترک کرده­اند. چنانچه شهرها بتوانند آنها را متقاعد کنند بمدت دو برابر این زمان در شهرها باقی بمانند، متعاقباً می­توان میزان کار مهاجران را به دوبرابر رساند. زمانیکه از آنها پرسیده شد اگر محدودیت­های مهاجرت برداشته شود، تا چه مدت حاضرند در شهر باقی بمانند، ۶۲% گفتند "برای همیشه".

همین که سن این مهاجران بالا می­رود، دیگر برای مشاغل کارخانه­ای که نیاز به انگشتانی ماهر و یا برخی مشاغل ساخت­وساز که به بدنی سالم و قوی نیاز دارد، مناسب نخواهند بود. اما این کارگران مسن می­توانند به مشاغل خدماتی در سوپرمارکت­ها و نگهبانی چشمه­های معدنی که هم­اکنون توسط جوانان انجام می­شود بپردازند. این امر می­تواند امکان اشتغال جوانترها در خطوط مونتاژ چین را فراهم نماید.

از سال ۱۹۹۵ اقتصاد چین رشد فوق­العاده­ای بطور متوسط تا ۹.۸% در سال داشته است. اما این صعود از آنچه عموم مردم تصور می­کنند کمتر به نیروی انسانی صرف وابسته است. انتقال کارگر از قسمت کشاورزی به سایر بخش­های مولد در اقتصاد، دو برابر در رشد اقتصاد موثر بوده است. اما چین بیشتر رشد خود را مدیون اضافه کردن نیروی کار یا انتقال آن نیست بلکه مدیون      کارافزایی است- یعنی افزایش بهره­وری در درون صنعت. راز موفقیت چین در گرو تعداد کارگرانی که اضافه می­کند نیست، بلکه به سرمایه، فناوری و دانش­های جدیدی است که همراه با کارگران خود بکار می­گیرد.

 
منبع: اکونومیست