۱
 
امتیاز مثبت
۱
گفت وگو با نایب رئیس اتحادیه تولیدکنندگان چای کشور
سازمان تعاون روستایی با پول چای، کاخ ساخت
سه شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۳۴
کد مطلب: 226903
 
کشور ایران با حدود 76میلیون نفر جمعیت و مصرف سرانه 1.3کیلوگرم برای هر نفر، مصرف سالانه آن به حدود 130هزار تن می رسد. یک زمانی تولید چای ایران به 70هزار تن در سال رسید، اما چنان مشکلاتی برای چای ایجاد کردند که روی چای خارجی سرمایه گذاری کردند. اما تا سال های 67 و 68 این جرات و روحیه را برای تخریب چای نداشتند.
سازمان تعاون روستایی با پول چای، کاخ ساخت
 

اقتصاد ایران آنلاین-دانش پورشفیعی: هم اکنون 60هزار خانوار ایرانی از محل کشت، داشت، برداشت و فرآوری محصول چای ارتزاق می کنند و حدود 34هزار هکتار از باغ های شمال کشور که 92درصد آن در گیلان و 8درصد در مازندران است زیر کشت این دم نوش قندپهلو قرار دارد. 105سال از عمر چای ایرانی می گذرد، عمری که مردم به امید آن باغ های شمال را آباد کردند، اما نتیجه این شد که اکنون خانواده های شمالی چای تولیدی خود را دم نمی کنند. درحال حاضر هر ایرانی به طور متوسط در سال بین 1.3 تا 1.5کیلوگرم چای مصرف می کند که با در نظر گرفتن جمعیت کل کشور مصرف سالانه آن به رقم ?30هزار تن می  رسد. با   نایب رئیس اتحادیه تولیدکنندگان چای کشور که به گفت وگو نشستیم؛ او این گپ و گفت را دردنامه خواند تا مصاحبه. دردی که نیشتر آن در دهه70 بر پیکر تک تک چایکاران کشور خورد. قاسم رضاییان اینها را که می  گوید، آه می کشد؛ آه برای دنیای این روزهای چای کشور که شایسته چنین سرنوشتی نیست. رضاییان از مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی به ویژه نمایندگان استان های شمالی کشور گله می کند که چرا هیچ زمان آمار واقعی را اعلام نمی کنند. مشروح پرسش و پاسخ همشهری اقتصاد را در ادامه می خوانید.

 

  این روزها صحبت از تحقیق و تفحص از سازمان چای کشور است. اعضای کمیته تحقیق و تفحص هم از سوی مجلس شورای اسلامی معرفی شدند. به سراغ شما آمدیم تا درباره آنچه در این سال ها بر سر چای ایرانی آمده ، پرسش کنیم. بهتر است قبل از تولید درباره مصرف بپرسیم. آماری از میزان مصرف چای در کشور وجود دارد؟

کشور ایران با حدود 76میلیون نفر جمعیت و مصرف سرانه 1.3کیلوگرم برای هر نفر، مصرف سالانه آن به حدود 130هزار تن می رسد. یک زمانی تولید چای ایران به 70هزار تن در سال رسید، اما چنان مشکلاتی برای  چای ایجاد کردند که روی چای خارجی سرمایه گذاری کردند. اما تا سال های 67 و 68 این جرات و روحیه را برای تخریب چای نداشتند. بنابراین تولید چای داخلی هیچ وقت تکافوی مصرف داخلی را نمی کرده است و همیشه نیاز به واردات داشتیم، اما به چه ترتیب؟

  به چه ترتیب؟

تا سال های 1367 و 1368 این گونه بود که مثلا تولید60هزار تن بود و مصرف 90هزار تن؛ پس نیازمندی واردات روشن بود که این قدر باید وارد کنیم و به همان اندازه وارد می کردند و واردات کنترل شده بود. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و گمرک هم کنترل می کردند.

  نوع خاصی از چای وارد می شد؟

نوعی از چای را وارد می کردند که قابل اختلاط با چای ایرانی باشد. تا دهه70 ذائقه ایرانی با چای خارجی سازگار نبود. سازمان چای در آن زمان وضع خوبی داشت و درحد یک وزارتخانه عمل می کرد. کارخانه دار موظف بود میزان برداشت برگ سبز را هر 15روز یک بار به سازمان چای اعلام کند چون دولت بهای خرید را بلافاصله تسویه می کرد. بهای هر کیلوگرم برگ سبز در سال1362 برابر با 22ریال، بهای هر کیلوگرم برنج 20ریال، هر کیلوگرم گوشت 60ریال و یک کیلوگرم چای خشک هم 240تومان بود. یعنی کشاورز می توانست با فروش یک کیلوگرم چای، 4کیلوگرم گوشت بخرد. اما در سال1391 متوسط خرید یک کیلوگرم برگ سبز چای 550 تا 600تومان بود. حالا چرا بازار چای داخلی را از دست دادیم؟

  آقای رضاییان شما، هم می پرسید هم پاسخ می دهید؟

ببینید آقای پورشفیعی این درد 20ساله است که بر گرده چایکاران سنگینی می کند. همه از این بار مانده، خسته شده ایم.


  حق با شماست. درباره از دست دادن بازار می گفتید.

بله. ببینید تا سال های 1367 که جنگ تحمیلی بود، کشاورز بابت فروش برگ سبز مشکل نداشت. در دهه60، سالانه 5 تا10هزار تن افزایش تولید چای داشتیم. آن زمان واردات، مطالعه شده صورت می گرفت و اگر هم چای داخلی را با چای خارجی اختلاط نمی کردند، مصرف کننده داخلی رغبتی به مصرف چای خارجی نداشت، اما پس از جنگ تحمیلی، حمایت از چای داخلی لغو شد و هر سال میزان واردات افزایش پیدا کرد، درنتیجه چای داخلی در انبارها ماند. فاجعه از دهه70 آغاز شد. در سال1377، سازمان چای که تا قبل از آن به دولت کمک نقدی هم می کرد و بهای برگ سبز را نقد می داد (البته ضعیف کردن سازمان از سال های 72 و 73 آغاز شده بود)، در سال1377 با 110هزار تن چای موجود داخلی در انبارها روبه رو شد.

  واقعا؟!

سازمان چای به جای این که چای  خریداری شده را با وارداتی ها اختلاط کند، چای خارجی را بدون اختلاط و به صورت صددرصد داخلی می فروخت. سازمان چای به تنهایی بازار فروش چای داخلی (بخوانید خارجی) را در ایران راه انداخت و چای داخلی را انبار کرد. درنتیجه ذائقه مردم تغییر کرد. درنهایت سازمان چای 78میلیارد تومان به بانک ملت بدهکار شد و دیگر توان خرید برگ سبز را نداشت. بهای خرید تضمینی برگ سبز هر سال هم در سال بعد پرداخت می شد.

  نتیجه چه شد؟

در 28/11/78، در جلسه شورای اقتصاد دولت به ریاست سیدمحمد خاتمی   رئیس جمهوری وقت   من هم بودم. در این جلسه طرح اصلاح ساختار چای در 7بند و یک تبصره تصویب و قرار شد چای را به بخش خصوصی واگذار کنند. اما آن بندهایی از مصوبه که به کارخانه دار و کشاورز مربوط بود، اجرا شد ولی بندهای مربوط به دولت و بازار اجرا نشد. دولت وقت همکاری نکرد.

  تکلیف سازمان چای چه شد؟

دولت در 50سال حاکمیت خود بر چای با توجه به استفاده از ارز 7تومانی و استفاده از تعرفه واردات در طول سال های 1379 تا 1383 کار را به بخش خصوصی واگذار کرد، اما تمام امکانات را از بخش خصوصی گرفت. پس از اصلاح ساختار چای، ارز 7تومانی، یارانه و تعرفه واردات را از بخش خصوصی گرفتند و از آن  طرف پرداخت بهای برگ سبز را به گردن کارخانجات انداختند تا آنها مجبور باشند از بانک وام بگیرند آن هم با سود تا 54درصد و بابت همین چند سال، 214میلیارد تومان بابت اصل پول به سیستم بانکی بدهکار هستند. اکنون 90درصد مدیران کارخانجات چای ممنوع الخروج هستند. این پایان کار نبود و در سال1383 باغات چای رها شد.

  سازمان چای، طرح اصلاح ساختار چای را اجرا نکرد؟

با واگذاری امور چای به بخش خصوصی (در حرف و نه در عمل)، سازمان چای منحله که اصلاح ساختار چای را در جهت خلاف نظرش می دید به جای اجرای

در طول سال های 1379 تا 1383 کار را به بخش خصوصی واگذار کرد، اما تمام امکانات را از بخش خصوصی گرفت. پس از اصلاح ساختار چای، ارز 7تومانی، یارانه و تعرفه واردات را از بخش خصوصی گرفتند و از آن طرف پرداخت بهای برگ سبز را به گردن کارخانجات انداختند تا آنها مجبور باشند از بانک وام بگیرند آن هم با سود تا 54درصد و بابت همین چند سال، 214میلیارد تومان بابت اصل پول به سیستم بانکی بدهکار هستند.
مصوبات طرح اصلاح ساختار چای به کارشکنی و مقابله با چایکار، چای ساز و بازرگانان واقعی چای در کنار بازار سنتی پرداخت، طوری که کشاورز و کارخانه دار به وظایف خود عمل کردند و حتی بهای برگ سبز چای را از راه وام به نام کارخانه دار با سودهای کذایی و با حذف همه خدمات دولتی از جمله ارز ارزان قیمت، یارانه دولتی و حتی تعرفه واردات پرداختند، اما این سازمان در آن زمان به صورت قارچ گونه مبادرت به صدور مجوز کارخانجات جدید فرآوری چای برای کارکنان و آشنایان خود کرد.
 
تا آنجا که تعداد مجوزهای صادر شده در فاصله سال های 1379 تا 1383 به اندازه تمام مجوزهای صادر شده در طول 50سال عمر این سازمان بود. دارندگان مجوزهای جدید هم پس از این که با استفاده از این مجوزها، وام های بانکی کلان را گرفتند، کارخانجات را فروختند. این سازمان همچنین ساختمان سابق خود واقع در میدان مادر تهران را فروخت، اما باید روشن شود که به چه قیمت و به چه کسانی فروخته است؟ در پی این رویه، تخریب باغات چای شدت گرفت و از 34هزار هکتار باغ چای کشور، اکنون حدود 50درصد آن تخریب و تبدیل به ساختمان یا جنگل شده است.

  پس در آن زمان هیچ سازمان یا ارگانی، متولی محصول چای نشد؟

در دولت نهم و از سال1384 امور چای به سازمان تعاون روستایی واگذار شد. سازمان تعاون روستایی نیز خرید برگ سبز را به پای کارخانجات حساب کرد و پولش را از آنها می گرفت. یعنی سازمان، برگ سبز را از کشاورز می خرید و به کارخانه می داد. حال چنانچه کارخانجات پول داشتند که می دادند و اگر نداشتند سازمان تعاون روستایی، چای خشک را به جای پول می برد و درنهایت هم دستگاه های فرآوری چای را ضبط می کرد. همین تعاون روستایی از آن طرف آمده بود به ازای تولید هر یک کیلوگرم چای خشک، مجوز واردات 2کیلوگرم چای خارجی را گرفته بود آن هم با تعرفه هر کیلوگرم 700تومان که یا خود وارد می کرد یا مجوز را در بازار آزاد به واردکنندگان می فروخت. نتیجه این سودآوری برای سازمان تعاون روستایی، ساخت ساختمان های مجلل و کاخ برای سازمان و بیچاره شدن چایکاران بود.

  دولت با این بخش خصوصی چه کرد؟

در سال1389 سازمان چای دوباره احیا شد. از آن سال تا الآن، باغات چای درحال از بین رفتن است. سازمان بدون مطالعه به کارخانجات جدید، مجوز تاسیس داد. الآن هم مجلس، تحقیق و تفحص از سازمان چای را مطرح کرده است. البته دولت دهم در ابتدا احیای اداره کل چای شمال و سپس سازمان چای شمال کشور را تصویب کرد، به این امید که سازمان چای را در جایگاهی قرار دهد، اما آنچه ابهام دارد این است که با وجود این سازمان و اداره کل هنوز هم تکلیف چای کشور روشن نیست.

  با احیای سازمان چای، سازمان تعاون روستایی به طور کامل کنار گذاشته شد؟

با احیای سازمان چای، سازمان تعاون روستایی همان نقشی را که سازمان چای سابق در برابر طرح اصلاح ساختار چای بازی کرد، آن هم با چایکاران انجام دارد. بدین صورت که ول کن ماجرای چای نبود و چون مقادیر قابل توجهی چای خشک در اختیار داشت که همه را به دست آورده بود بنابراین از موضع قدرت برخورد می کرد.

  سازمان این همه چای را از کجا آورده بود؟

از آنجا که این سازمان متولی چای کشور بود، توانسته بود این میزان چای را برای خود انبار کند و با این قدرت با چایکاران رقابت می کرد.

  به چه صورت؟

این گونه که در زمان فصل برداشت، سازمان تعاون روستایی اقدام به برگزاری مناقصه برای چای های خشک انبارهای خود می کرد و با این کار توی سر کشاورز می زد.

  همه چای ها را فروخت؟

هنوز کار سازمان تعاون روستایی تمام نشده و چای خشک در اختیار دارد تا بتواند ضربه نهایی را به این بخش از کشاورزی کشور بزند.

  مگر چه میزان چای خشک در اختیار این سازمان است؟

54هزار تن. سازمان تعاون روستایی در اول بهار امسال برای فروش این میزان چای، مناقصه ای برگزار و قیمت هر کیلوگرم چای را 300تومان اعلام کرد. درحالی که در همین زمان بهای هر کیلوگرم برگ سبز درجه یک 1200تومان و درجه2، 650تومان بود. توجه داشته باشید که از هر 5کیلوگرم برگ سبز، یک کیلوگرم چای خشک به دست می آید. درنهایت سازمان، چای های انباری خود را به یک بازاری فروخت. او هم در ابتدای اردیبهشت در انبار را باز کرد تا چای را وارد بازار کند که با مقاومت و مخالفت چایکاران روبه رو شد و کاری از پیش نبرد.

  نتیجه چه شد؟

دوباره از مهرماه امسال در انبار باز شد و از آن تاریخ با عنوان این که درحال صادر کردن چای هستند، آن را وارد بازار داخلی می کنند. آن هم چای هایی که بهداشت و استاندارد آن را تایید نکرده و می گویند آلوده است. توجه داشته باشید که این حجم از چای نه تنها محصول سال جاری کشاورزان بلکه تا چند سال دیگر تهدیدی جدی برای محصول چای کشور است.

  سازمان چای در این باره چه کرد؟

سازمان چای با این که در جریان چنین کاری بود، ولی نه تنها واکنشی نشان نداد بلکه از چایکاران هم در برابر این موضوع حمایت نکرد.

  گفته می شود بوته چای به دلیل دارابودن کافئین از هرگونه گزند و آفتی در امان است. پس نمی توان گفت که چای محصولی ارگانیک است. نظر شما در این باره چیست؟

در نگاه عام شاید این گونه باشد، اما بهتر است در اینجا چای ایرانی را با چای وارداتی به خصوص سیلانی و هندی مقایسه کنیم.

  چطور؟

یکی از موضوعاتی که چای ایران را از چای دنیا به ویژه سیلان و هندوستان که زیر خط استوا هستند، متمایز می کند، دو موضوع مهم است؛ یکی سوزش گرما در تابستان و دیگری سوزش سرما در زمستان. اینها باعث شده تا چای ایران متمایز و ارگانیک شود. بوته های چای ایران به دلیل شرایط آب وهوایی ۶ماه خواب دارند. اما در سیلان و هند، بوته های چای 12ماه سال کار می کنند و حالت گلخانه ای پیدا کرده است. هوا در آنجا همیشه مرطوب است. بنده چندین بار از مزارع چای، کارخانجات فرآوری و بسته بندی آنها بازدید کرده ام. در آنجا چون بوته های چای حالت گلخانه ای پیدا کرده، باید بوته ها را تقویت کنند. به همین دلیل از کود و سم فراوان استفاده می کنند. نکته دیگر این که آن قدر رطوبت در این مزارع زیاد است که دائم حشرات زیادی دارد و حتی برای برداشت برگ سبز هم از سم دِدِت استفاده می کنند. چون حشرات زیادند و اجازه نمی دهند کارگران برگ های چای را بچینند. برای همین سم می زنند تا حشرات را از بین ببرند.

  شما می گویید سم دِدِت و می دانید که اثرات این سم تا مدت ها در گیاه باقی می ماند. این یعنی هشدار به مصرف کنندگان چای خارجی.

من چندین بار از مزارع چای، کارخانجات فرآوری و بسته بندی آنها بازدید کرده ام و اینها را که می گویم از نزدیک دیده ام، بی واسطه. کشاورزان سیلانی برای تقویت بوته ها و برگ سبز چای از انواع و اقسام کودها استفاده کنند. ذات چای سیلان مشکل دار است، اما چای ایران مشکل دار نیست. چای های سیلانی در دوران جنگ تحمیلی و در زمان صدام در بصره بسته بندی می شد و وارد ایران می شد، زمانی هم در کلمبو (پایتخت تجاری کشور سیلان)، اما چندین سال است که این چای ها در بندر جبل علی در امارات متحده عربی بسته بندی می شود. اکنون بازرگانان ?یرانی و خارجی انواع چای های ضعیف دنیا را خریداری کرده و در این بندر اختلاط و بسته بندی می کنند. جالب است بدانید که ارتباط تجار و بازرگانان چای ایران خصوصا قدیمی ها با تولیدکنندگان چای سیلان بیشتر است تا با چایکاران ایرانی. هر سال هم نمایشگاهی توسط تجار چای ایرانی در تهران برگزار می شود و در آن تجار سیلان و هند، چای های خود را به نمایش می گذارند، اما تولیدکنندگان ایرانی در این نمایشگاه حضور ندارند. تمام همّ و غمّ این نمایشگاه این است که آنها را معرفی کنند. به تازگی آماری می خواندم از میزان واردات چای از هند.

  در سال 1392؟

بله. ایران در 9ماهه نخست امسال ۵۱.۵میلیون دلار چای از هند وارد کرده است. هند در این مدت 185هزار تن چای به ارزش 416میلیون دلار به بازارهای جهانی صادر کرده که سهم ایران از این میزان 12.4درصد است. 

 
 
 


آرتين
۱۳۹۲-۱۲-۰۸ ۰۹:۴۳:۱۷
نتیجه این سودآوری برای سازمان تعاون روستایی، ساخت ساختمان های مجلل و کاخ برای سازمان و بیچاره شدن چایکاران بود
آقاي رضاييان نايب رئيس محترم !آدرس يكي از اين كاخ هارو به ما هم بدهيد.بريم يه عكس يادگاري بيندازيم
مشكلات ريشه اي وچندين ساله چاي را به گردن سازمان تعاون روستايي نيندازيد،تعاون روستايي در شرايط بحراني ومشكلاتي كه بوجود مي آمدنسبت به خريد تضميني اقدام ميكرد(البته اگه معني خريد تضميني را بدانيد) (22247)